Schrijf je in voor mijn:
Ik weet nog goed wanneer ik voor het eerst het fenomeen 'TSW' tegenkwam. Urenlang had ik zitten lezen over eczeem; op zoek naar een verklaring voor iets wat ik al jaren voelde maar niet kon benoemen. Mijn eczeem breidde zich al een paar jaar uit naar plekken waar ik nog nooit problemen had gehad. Iets klopte niet.
Toen ik eenmaal wist wat TSW was, viel er iets op zijn plek. Ik ben toen door TSW gegaan, nu al zeker 10 jaar geleden op het moment dat ik dit schrijf. Na ± 1,5 jaar werd mijn huid beter en beter tot het punt dat ik door TSW ‘heen’ was en ik een normaal leven kon leiden.
Op en af had ik nog last van eczeem, tot het ineens (na al zeker 5 jaar geen cortisone te hebben gebruikt) weer erger en erger werd.
En het duurde jaren voor ik begreep wat er ná TSW kan spelen. En dat inzicht veranderde alles.
Misschien ken je het onder een andere naam: afkicken van cortisonezalf, ontwenning van hormoonzalf, of 'red skin syndrome'. Het gaat over hetzelfde. In deze blog leg ik uit wat TSW is, hoe je het herkent, hoe je het verschil ziet met een gewone opflakkering van eczeem, en, misschien nog belangrijker, waarom symptomen die lijken op TSW soms iets anders zijn.
Corticosteroïden, beter bekend als cortisone, worden al decennialang voorgeschreven bij eczeem, psoriasis en andere huidproblemen. Je kent ze als cortisonecrème, cortisonezalf of hormoonzalf. Ze onderdrukken ontstekingen snel en effectief.
Bij langdurig of herhaald gebruik went de huid aan de cortisone. De bloedvaten in de huid raken gevoeliger. En wanneer je stopt, of zelfs even een pauze neemt, reageert de huid heftig. Dat is TSW: Topical Steroid Withdrawal, ook wel Red Skin Syndrome genoemd.
Het lichaam heeft als het ware geleerd om afhankelijk te zijn van het middel dat de symptomen moest onderdrukken. En het verzet zich wanneer dat middel wegvalt.
Eén ding wil ik er eerlijk bij zeggen: er bestaat vandaag geen test en geen officiële diagnose voor TSW. Dat maakt het voor veel mensen zo eenzaam. Je voelt dat er iets niet klopt, maar niemand kan het op papier zetten.
TSW treedt bij sommige mensen op na langdurig gebruik van corticosteroïden op de huid, maar 'langdurig' is relatief. Zelfs bij matig gebruik, zeker op gevoelige plekken zoals het gezicht, kan de huid afhankelijk worden.
Bij mij was dat het geval. Ik gebruikte zo'n zeven jaar cortisone, heel af en toe, en uitsluitend op mijn gezicht. Geen dagelijks gebruik. Geen grote hoeveelheden. Maar dat was voldoende om TSW te ontwikkelen.
Want het gezicht is de dunste, gevoeligste huid van het lichaam, naast de schaamstreek. De opname van actieve stoffen is er hoger. De bloedvaten reageren er sneller op. Dat maakt het ook de plek waar TSW het vroegst en heftigst zichtbaar wordt.
Niet iedereen die cortisone gebruikt ontwikkelt TSW. Maar deze signalen tijdens het gebruik zijn het waard om bij stil te staan:
je hebt steeds meer of steeds sterkere zalf nodig voor hetzelfde effect
je eczeem komt sneller terug zodra je stopt
de uitslag breidt zich uit naar plekken waar je nooit eczeem had
de jeuk is niet gewone eczeem jeuk meer, het is een diepe jeuk ‘tot op het bot’ die maar niet ophoudt
TSW heeft een herkenbaar patroon, al verschilt de ernst van persoon tot persoon. De meest voorkomende symptomen zijn:
Intense, aanhoudende jeuk; niet alleen op de plekken waar je vroeger eczeem had, maar overal
Rode, brandende huid (het 'red skin syndrome')
Roodheid die aan de polsen of enkels plots stopt, alsof je rode mouwen draagt
Schilfers, extreem droge huid
Natte, lekkende plekken
Het afwisselend heel koud en heel warm hebben
Slaaptekort
Soms zelfs zenuwpijnen
Schaamte, isolement, uitputting
Dit is de vraag die ik het vaakst krijg. En ze is moeilijk, want TSW wordt vaak verward met eczeem zelf, met een infectie van de huid of met een reactie op histamine.
Waar
Opflakkering van eczeem: Op je bekende plekken
Wat bij TSW past: Ook op plekken waar je nooit eczeem had, en waar je nooit smeerde
Wanneer
Opflakkering van eczeem: Na een bekende trigger
Wat bij TSW past: Dagen tot weken nadat je minder of niet meer smeert
Hoe het voelt
Opflakkering van eczeem: Vooral jeuk
Wat bij TSW past: Hevige jeuk die niet stopt met krabben, branderig gevoel
Hoe het eruitziet
Opflakkering van eczeem: Afgebakende plekken
Wat bij TSW past: Uitgebreide roodheid, extreme schilfers, dikke huid, lekkende huid
Reactie op zalf
Opflakkering van eczeem: Zalf helpt zoals vroeger
Wat bij TSW past: Zalf helpt steeds korter, of je hebt steeds sterkere nodig
Deze tabel is een hulpmiddel om je eigen verhaal te begrijpen. Het is geen diagnose. Die kan ik niet stellen.
Dit vind ik belangrijk genoeg om er een apart stukje van te maken.
Ik ben niet per se 100% tegen cortisone. Het werkt, en soms is het eventjes nodig. Mijn punt is alleen dat het onderdrukt, en dat onderdrukken niet hetzelfde is als oplossen. En dat het heftige bijwerkingen kan hebben.
Herken je jezelf in wat hierboven staat? Stop dan niet van de ene dag op de andere. Afbouwen of stoppen beslis je samen met je arts, niet met mij en niet met een Facebookgroep. En ga altijd naar je huisarts bij koorts, bij een huid die warm, gezwollen of pijnlijk wordt, of bij gele korsten en pus. Dat kan een infectie zijn, en die heeft behandeling nodig.
Wat ik wél kan doen, is met jou kijken naar wat er onder de huid speelt. Daarom behandel ik niet de huid, maar het systeem.
Het eerlijke antwoord: van enkele maanden tot meerdere jaren. Die tijdslijn is geen exacte wetenschap. Je zal online verhalen vinden van mensen die na enkele maanden verbetering merken, maar ook van mensen die jarenlang blijven zoeken naar herstel. Er is geen vaststaand traject dat voor iedereen geldt.
Wat ik doorheen mijn eigen proces en in de jaren nadien door mijn opleiding tot orthomoleculair therapeut ben gaan begrijpen, is dat het verloop van TSW niet alleen bepaald wordt door de mate van gebruik van cortisone zelf, maar ook door de staat van het lichaam op dat moment.
Factoren zoals voeding, darmgezondheid, stress en algemene belastbaarheid spelen hierin, naar mijn mening, een veel grotere rol dan vaak wordt benoemd.
Het lichaam moet niet alleen afkicken van de cortisone, maar ook herstellen; en hoe goed dat herstel verloopt, hangt af van de bouwstoffen en ondersteuning die het krijgt.
Wat ik achteraf dus ben gaan inzien, is dat mijn eigen levensstijl tijdens TSW waarschijnlijk een grote rol heeft gespeeld in hoe mijn traject verlopen is.
Ik leefde op dat moment al relatief gezond, wat ervoor zorgde dat mijn lichaam nog steeds over een zekere veerkracht beschikte. Ik heb daardoor bijvoorbeeld nooit van top tot teen onder de natte, open huid gezeten zoals sommige mensen dat ervaren (plus dat ik ook minder cortisone heb gebruikt dan sommige anderen).
Er is geen snelle oplossing. Dat is de eerlijke waarheid. TSW is een proces dat tijd vraagt, en het lichaam daarin ondersteunen is het meest waardevolle wat je kunt doen.
Wat helpt:
De huidbarrière zo min mogelijk belasten: geen agressieve producten, parfums of onnodige ingrediënten
Het zenuwstelsel ondersteunen: slaap, rust en stressreductie zijn geen luxe maar noodzaak
Voeding die ontstekingen niet aanwakkert
Geduld, en begrip voor wat je lichaam doormaakt
Daarnaast geloof ik dat ondersteuning via voeding en leefstijl een onderschatte factor is in dit proces. Het lichaam heeft in deze fase een verhoogde nood aan bouwstoffen om de huidbarrière opnieuw op te bouwen en het immuunsysteem te reguleren.
Denk aan voldoende eiwitten voor herstel, voldoende vitaminen en mineralen voor de huid en het immuunsysteem, en een spijsvertering die deze voedingsstoffen ook effectief kan opnemen. Je bent niet wat je eet, je bent wat je verteert en opneemt.
Ook darmgezondheid speelt hierin een rol: de darm en huid zijn nauw verbonden, en een verstoord microbioom kan ontstekingsprocessen blijven voeden.
Hoewel dit TSW niet "oplost", kan het wel een groot verschil maken in hoe zwaar en hoe lang het proces aanvoelt.
Dit is het stuk dat ik het liefst aan iedereen met 'chronische TSW' wil vertellen; omdat ik het zelf op de harde manier heb geleerd.
Jaren nadat mijn TSW-fase achter de rug leek, kwamen de symptomen terug. Jeuk overal. Schilfers op mijn gezicht. Ik dacht: het is een nasleep van TSW.
Maar dat was het niet.
Wat er aan de hand was: mijn huidbarrière was door jaren van TSW verzwakt. En een verzwakte huidbarrière is een open deur voor bacteriën en schimmels. Wat ik ervoer was geen nieuwe TSW-cyclus; het was een microbioom uit balans, een huid die de strijd voerde tegen overgroei van micro-organismen.
Pas toen ik het microbioom, zowel van de darm als van de huid, begon te behandelen, verdwenen de klachten. Niet door opnieuw te onderdrukken, maar door de oorzaak aan te pakken.
Eén van die micro-organismen is de gist Malassezia. Hoe die gist schilfers en rode plekken op je gezicht kan geven, lees je in mijn blog Waardoor krijg je seborroïsch eczeem?
Dit is waarom ik zo sterk geloof in oorzaakgericht werken. Symptomen zien er soms hetzelfde uit. Maar de aanpak kan compleet anders zijn. En zonder die kennis blijf je gokken.
Dat betekent niet dat je controle hebt over alles, of dat je het proces volledig kan versnellen. Maar het betekent wel dat je lichaam geen passieve toeschouwer is, en dat je het kan ondersteunen in plaats van enkel af te wachten.
Krijgt iedereen die cortisonezalf gebruikt TSW?
Nee. Veel mensen gebruiken cortisone zonder dit mee te maken. Het risico lijkt groter bij langdurig gebruik en op dunne huid, zoals het gezicht.
Kan ik zomaar stoppen met mijn hormoonzalf?
Het beste is om dit af te bouwen in samenspraak met je arts.
Hoe lang duurt afkicken van cortisone?
Het verschilt sterk per persoon en situatie. Het kan maanden tot jaren duren, afhankelijk van de sterkte hormoonzalf, de lengte van gebruik, de plekken waarop je het hebt gesmeerd, en de staat van je lichaam in het algemeen.
Mijn TSW duurt al jaren. Is dat normaal?
Het kan, maar na de eerste 2 jaar is het naar mijn mening geen pure TSW meer als er geen verbetering komt. Dan moet er echt gekeken worden naar huidbarrière, microbioom van huid en darm, immuunsysteem, tekorten,...
Begrijpen wat er in jouw lichaam speelt is geen luxe. Naar mijn mening heeft iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid om zo veel mogelijk te snappen van zijn eigen lijf en dus ook klachten; alleen vanuit die kennis kun je duurzaam herstellen zonder afhankelijk te blijven van anderen.
Ik heb een gratis e-book geschreven waarin ik de verbinding tussen darm, immuunsysteem en huid uitleg; specifiek voor mensen met chronische huidproblemen. Geen quick fixes, geen strenge diëten. Gewoon inzicht. Je kunt het hier gratis downloaden.
Het heeft mij jaren gekost om te begrijpen wat er echt in mijn lichaam speelde. Jaren van zoeken, proberen, en vaak ook verdwalen in losse adviezen in Facebookgroepen.
En precies daarom wil ik dat anderen dat pad niet alleen hoeven te bewandelen. Dat ze sneller helderheid krijgen, en kunnen werken aan echt herstel van binnenuit. Met onderbouwing, in plaats van trial en error.
Wil je samen kijken naar wat er bij jou speelt? Plan dan een gratis kennismaking van zo'n 20 minuten. Online, dus het maakt niet uit waar je woont.
Blijf niet onnodig lang zoeken en lijden.
X Elin
Deze blog is bedoeld als informatie en vervangt geen medisch advies. Bespreek je medicatie altijd met je arts.